mādayān ī sīh-rōzag | The Treatise of Thirty Days (MSR)

 

In the Vizargird dēnīg, there is a hemerology in which each of the thirty days of the month and each of the five days of the epact is given a number of activities to be undertaken or avoided: mādayān ī sīh rōzag (MSR). The Pārsīg text is clear, although a few words are difficult to be correctly read. Dārāb Pāhlan (≈ 1668 – 1735 AD) translated and put it into Persian verse in the end of his Book of Duties, فرضیات نامه, and gave the title of rōznāma to this treatise; his translation is approximate.

Dārāb preferred this treatise to another hemerology in Persian prose in which the days are characterised as being good/ fortunate or bad/ inauspicious: “This detailed account of all [thirty] days is in Pahlavi (/ Pārsīg) and I turn it into [Persian] verse. There is in prose another commentary, but there are doubts about it. It is not approved by wise men [to say] that this day is bad or unprofitable and that day is good or profitable.”
 
According to a Christian missionary John Wilson the “another” type of elections, in Persian (صفتِ سی روزه) or in Gujarati version, was known to most of Pārsīs [of India]: “There is, another Sīrōza [of a very different kind], however, possessed by the Parsis … It treats of the qualities of the thirty days of the month, as auspicious or inauspicious. Though its intimations are absurd in the highest degree, it exercises great influences over the whole body of Zoroastrians. It is so much regarded by them, that there is scarcely a family without a copy, and there are few individuals who have not the precepts written on the tablet of their hearts. On this account, as well as because of the brief information which it gives respecting the Amšāspands and Īzads, to whom the days of the month are sacred, it is not unworthy of the attention of the Europeans. It exists in the Persian language; but there are several Gujarati versions, which are generally used.”

However, the copies of this Persian (/ Gujarati) version are rare, and the learned Parsis, like Dārāb, disliked it; and even the first treatise was only known to a few learned Pārsīs. Dosabhai Karaka who has given an English translation of the first hemerology, made by Dārāshā Peshtanji Sanjana (and attributed it to Ādurbād), says that: “It is scarcely necessary to say that these precepts so laboriously framed by Ādurbād no longer form a guide to the actions in the daily life of the present Parsis. They are even not known to most, and this ignorance may rather be looked upon as a matter of congratulation than otherwise, for indeed, in these times of keen contest and feverish activity, there would be more disappointments than fulfilment of wishes in store for a faithful follower of Ādurbād.”
 
 
 
pārsīg
 
(R 469, 183-84) ēk ēn kū andar panz rōz ī andargāh andar niyāyišn ud yazišn drōn yaštan. māh ī spendarmed nē šāyed xvandan, cē ēn panz rōz jud kird ēsted.
 

abar cōn sīh rōzīhā az vizargird dēnīg framūd ēstād.


ped nām ī yazdān, ud jadag ī nēk, tandrustīh, /āfurāg??/ <ī> /vehīgān/, cimēnāg ī xīrān, xvadāy ī vispān, gumēzišn frazāmīhed, cimīg dādār Ohrmazd frazām pērōzgar.
 
 
  1. ohrmazd [rōz] ped nām ī yazd, ped ōstīgān, ud avardišnīg ud ušmurd, ud rōz ī farrox xvand, rāmišn šīrēnag ud drūd murvāg nēk ped dastvar dāštan; ud jāmag nōg peymuxtan; ud ō bāy ud dastgird ī nōg šudan; ud abārīg kār ī rāmišnīg vēš kirdan.
  1. vahman rōz ped nām ī meh ī frēstagān, ham rōz hanzaman uskār ī ped xrad kirdan; ud ō dar ī šāhīgān šudan; šāhīgān-z dānāgān ud framānburdārān ō handēmānīh hištan; dōstān-z ud dānāgān ō āgenīn ped drūdpursišnīh šudan; ud dōšārm ud dānišn varzīdan; ud ped hamāg kār ud dādestān xūb.
  1. ardvahišt rōz āštīh ud dōšārm varzīdan; ud dārūg ud darmān āmixtan ud xvardan; ud hanzaman, kār ī ruvānīg, ud uskār ī ped mehdādestānīh handāxtan kirdan; ud hašāgirdān gumārdan; ped ēkānagīh ī sālārān pādixšāyān peyvastan; ud abārīg kār ī hujahišn ud stūdag.
  1. šahrever rōz mehān ud sālārān ud /kārdārān??/ ud kārframānān gumārdan; ud grān vināhān vīrāyišn pediš kirdan; ud frōdmāndīgān āmurzīdan; ud kehān-z az mehān āmurzišn xvāstan, ud kār ud xvāyišn xvāstan; ud dārišn ī +driyušān abzūdan; ped must ud stamb ud adādīh az niyābagān ī gēhān bē burdan; frayādrasišnīh ud cāragxvāyišnīh ud xvābarīh abērdar kirdan, ped ēvēn dāštan; ud pez stadan ud dādan nēk.
  1. spendarmed rōz ped zan xvāstan, ud zan ō xānag nīdan; ud xānag ī nōg ped māništ kirdan, ud hān ī kahvan vīrāstan; ud varz ud ābādānīh kirdan nēk; kār ī andar hān rōz frāz grift, drangīg raftan, ōstīgān būdan; andar hān rōz burdīh ud /viyāxanīh/, ušyārīh ud hunsandīh, bārestānīh ud rādīh ped kirdagdar dāštan ēvēn kird ēsted.
  1. hurdad rōz ped šōyišn ud vīrāyišn ī tan; ped kahas nōg brīn kirdan; ud cāh ī nōg kandan; ud vidarg nihādan; ud baxšišn ī āb kirdan; ud ābādānīh; ud hambār handuxtan nēk; ud ped harv kār xūb uzmūdag.
  1. amurdād rōz sar ī fradum haftag, ud rōz ī āsān; ud ham rōz āsānīh ī tan ud ruvān xvāstan; pez hambār ud ramag āmār /abzōn/ ud xvāstag; ud varz <ud> ābādānīh ī kišvzār ud bāy ud bōyestān ud vēšag; drustīh ud bēšāzišnīh ī kasān ud tisān toxšīdan; ud āmār hangārišn ī pardazišn kirdan ped ēvēn dāštan.
  1. day-ped-ādur rōz ped nām ī yazd vazurg māyagīh rāy /sangīg/; ud ham rōz /dahišn/ ud ābādīh; ud ahlavān šnāyišnīh ped kirdagdar dāštan.
  1. ādur rōz abāg ×dūdagān vehān ō dar ī namāz gāh ī ādurān ud ātašān šudan, cōn kāmag cašmag ud nēkīh dādār ātaš ī varhrām ērān pādišāh namāz.
    (7) nəmō avi zəmō vaγδanəm haδa urva barəṇti.
    namāz abar zamīg ped hān ī sar abāg rōy barend.
    kunišn /frēzvānīg/, uskār ud ayyārīh ped yazdān, ud hubarišnīh vēš toxšīdan; ud hāmis kirbag ×handēšīdan kirdan; ud ped vihēz az gyāg ō gyāg xūb dāštan.
  1. ābān rōz ped rōd rāyēnīdan; ud kahas brīdan; ud jōy kandan; ud cāh ruftan; ud draxt ud jōrdāy kištan; ud hamis varz ud ābādānīh ud sūdxvāstārīh ped vizīn dāštan; /bē-šān nāzukīh??/ ī rōzgār rāy kār ped pahrēz ud nigerišn kirdan.
  1. xvar rōz nām az rōšnīh ud pēdāgīh ī tisān az rōzgār ī vizīn hangārd; u-šān guft kū ped harv kār nēk ud sabuk, bē az šudan ō varzīgarān pahrixtan.
  1. māh rōz ped farrox rōz ī veh /stāyīd(ag)??/ xvand; ud ped xvaran āsānīh ud rāmišn murvāg nēk kirdan ud rāyēnīdan; hān rōz rōzgār ī grān vihēz kam pesanned; u-šān vazurgmāyagīh rāy ped grān dāšt; u-šān ēn-z guft kū ped rāmišn ud ×āsānīh ud āyaftxvāyišnīh nēk, ped kār /sangīg/ ud gardišnīg ud tēzvardišn.
  1. tīr rōz ō frahangestān šudan; ud ped frahang andar cahār pēšag, nāmcišt dibīrīh ud axtarmārīh ud ābānyārīh, virāyišn ī kahas ud cāh ud jōy ud rōd ud puhl ud nāy ud kaštīg, hāmis abzār xvāstan, ud varzišn kirdan; ud šōyišn ud virāyišn ī tan ud ruvān hudāšt ud vizīdag kird ēsted.
  1. gōš rōz haftag didum rōz ī āsān, asprēs ud cōbīgān ud, ud +asp ō zēn kirdan ped hangārišn ī haftag ud rōzgār ī uzīd abar madan; virāyišn kirdan ī ped tanīg ud ruvānīg kār, nāmcišt pahrēz ud šnāyēnišn ī stōrān ud gōspendān ud gōspendsardagān ped kirdagdar dāštan; u-šān gōšt kam xvardan, ud pēm ped kārdar dāštan; u-šān gōš rōz ud anērān rōz nāxun ud sumb ī stōrān virāstan, ud ped hujahišn dāštan.
  1. day-ped-mihr rōz rōzgār ī nēk māyagīh rāy grāmīg ud sangīg; ud ham rōz vizīr ud dadvarīh ud virāyišn xīrān ped ēvēndar dāštan.
  1. mihr rōz xvad ēdōn vizīrgar ī dāmān; u-šān ham rōz abar vināhgārān virāyišn, ud abāg vehān dōšārm abzūdan, dōstān rāmēnīdan; xvārbār sāxtan; ō arzānīgān /taftīgīhā/ nigerišn kirdan; ud az vināh petitīhā kirdan, ud /petit ī/ pēdāgān vizārdan; ud kasān āmurzīdan, ud vistāxīdan, ud ō kār ī pesazag gumārdan; ud kēn ud /vizāy??/ gugārdan ud framōšīdan, ud mihrbānīh ped rāyēnišn dāštan cimīg.
  1. srōš rōz vazurgmāyag ud tēz, cē Ohrmazd xvadāy Srōš rāy ped xvadāyīh ud pāsrāyēnīdārīh ī gēhān gumārd; andar ham rōz kār ēdōn ped pahrēz ud az vināh pādan, ud ped frōdmānd yōšdāhrīh dōšīdan abāyed cōn kē andar āzarm ud škōh parvār ī xvadāyān ud gyāg šāhīgān ēsted; u-šān ham rōz az sar šustan vars virāstan saxt pahrixtan.
  1. rašn rōz ped ēc ēvēnag drōzanīh ud frēftārīh nē kunišn; ud kār ī xvardag kam, ud hān ī vazurg vēš; /handāz/ ud soxan ī drōv fradum nē, hān <ī> rāst peymānīg gōbišn; ud az var-varzišnīh ud sōgand-xvarišnīh ōh pahrēzišn.
  1. fravardīn rōz xvad rōzgār ī ahlavān fravahr ud hanzaman-z ud yazišn ud sūr ud mīzd ud āfrīnagān ped azbāyišn fravahrān ud āyādēnišn pēšēnagān, hunar kirdārīh ī kār ī / kirbagīh/ cand vēš pādixšāy ped āštīh ud hamnērōgīh ī vasān handāxtan ud kirdan ped ēvēn dāštan.
  1. varhrām rōz varhrām yazd xvad andar mēnōgān ud yazdān spāhsālār ud drafšdār ī mahist; u-š ped dēn andar šnūman amāvandīh ud pērōzgarīh nāmēnīd ud ušmurd ēsted; ud andar razm ī yazdān –ud asp /bāzīh/ (vāzīg??) ud /škār/ (viškar??) ud huniyākkarān ō kār griftan – abāg dēvān pēšobāydum ×hammardcābukdum ud anstōbdum; ud harv gyāg ped amāvandīh šaved, ud ped pērōzgarīh āyed; ud ham rōz ped asprēs ud nahcīr, ud ped, ud peymōzan ī cašmag nēkōg ārāyišn peymuxtan; hān [myš rʾm] /vahrān??/ rōz rāy ast vizīdag; bē-šān az kārīhā pahrēz ēdōn kirdan cōn az pādixšāy ī gētīg ud arsēštār dilīr ud anstōb ud ātaš abruxtag.
  1. rām rōz xvad mēnōg rāmišn; ud ham rōz zēnabzār ud peyrāyag kirdan ud ārāstan, ud šādīh peymuxtan vizīdag dāštan.
  1. vād rōz abdum ī /gōhrag/ sidum ped rōz āsān hangārdan, ud kār sūd ud zyān hangārišn abāz hamēnīdan ped veh abāyistan, ud virāyišn vizārišn kirdan, andar /hambāyīh/ ī ruvān rāmišn dāštan; ka-z dāg-ē ayāb āgāhīh ī andōh būd ō hān rōz hištan (R handāxtan); ēk ēn kū dā tēmār ped rōz ī āsān gugārdan, ud kār nē mānād ud māned az āsān kamzyāndar kū az kār vād rōz sabukīh rāy andōh bēš xvared, ud harv ēvēn bēš ud andōh /vēnend/ vād bē abesihēned, ud harv rāmišn ped nērōg ī vād rased.
  1. day-ped-dēn rōz abāg-iz hujahišn rāy ped sangīg ēc pahrixt ī uskārdan dānišn kār ī dēn vēš kirdan.
  1. dēn rōz uskār ī vurravišn ud hanzaman ī dēnīg ud virāyišn āhōg, ud ārāyišn ī kadagxvadāyīh, ud āfrāhniyūšišnīh ud frahang ī dēnburdārān ped kārdar dāštan.
  1. ard rōz kadagxvadāyān ud kadagbānūgān ārāyišn ī /grīv??/ ud vastarg ud peyrāyag frazendān, ud nigerišn ud frayād driyušān ped kirdagdar dāštan.
  1. aštād rōz kirdārān ō pādāšn ud pāyag ud gāh /abrandēnīdan/; ud vināhgārān ō bann ud puhl pādifrāh abērdar /pazdēnīdan??/; u-šān ham rōz az razm ud kārezār ud pehikār, rāh ud kāravān pahrixtan; u-šān kār /ud nišastagīh/ ped nēk dāštan.
  1. asmān rōz az abām stadan, ud sar šustan, ud vars virāstan pahrixtan; ud ped abārīg kār sabuk ud xvaš nāmcišt vihēz ud kāravān ēvarz nēk.
  1. zamyād rōz ped bāy ud dastgird ud xvān-u-mān ud parvast, ud draxt kištan, ud varz kirdan, ud jāmag ō ganz ud jōrdāy ud vāstar ō hambār burdan nēk; abārīg kār nigered; ud dārūg xvardan kam pādixšā.
  1. mahrspend rōz dēn ud dānišn ud frahang uskārdan /vaxšišn/ (toxšišn??) kirdan; pez dārūg ud darmān, ud ārāyišn ud virāyišn ud peyrāyišn ī tan; pez āfrīn kirdan vizīdag; ped bun fragandan, ud ravāgēnīdārīh kār kirbagīhā, ud kandan ī uzdēszārīhā, ud bē burdan az vināhīhā, ud yōšdāhrīh ī tan ud ruvān nēk pesannīd.
  1. anērān rōz abdum ī māhīgān, ud rōz ī āsān, kār ī māned hangārišnīgīhā abāz āmārēnīdan, ud andar āmadan; ud bahr ī driyušān yazdān usefrīd ī yazdān cim pesazagīhā bē framūdan, ud ārāyišn ohrmazd rōz rāy sāzišn kirdan, ud tan vastarg šustan; ud petitīgīhā vināh vizārišn kirdan; ud gilag ōbārdan; ud kēn framōšīdan; ud hamemāl ō /dōstīh/ hāxtan, ud āštīh, šādīh ī tan ud ruvān /mehmān/ kirdan.
 
pas ī dvāzdah māh hān panz rōz ped uspurrīgīh ī sāl andar abāyed:
 
  1. ahunved gāh hangōšīdag ī ohrmazd rōz;
  1. uštaved gāh hangōšīdag ī vahman rōz;
  1. /spendmēnōg/ gāh hangōšīdag ī ādur rōz;
  1. vohuxšahr gāh hangōšīdag ī mihr rōz;
  1. vahištōišt gāh hangōšīdag ī dēn rōz.
 

frazaft ped drūd ud šādīh ud rāmišn.
 
English